Ogród Botaniczny w Łodzi

 Budowa działu alpinarium - 1972 rok (fot. archiwum)

Pierwszy w Łodzi Ogród Botaniczny powstał w 1929 r. na terenie najstarszego łódzkiego parku – Parku Źródliska I. W jego nazwie funkcjonował przymiotnik „szkolny”, gdyż założony został na potrzeby Pracowni Przyrodniczej, która koordynowała nauczanie przyrody w placówkach oświatowych. Był to niewielki jednohektarowy obiekt, na terenie którego oprócz różnych grup roślin prezentowano również kilkanaście gatunków zwierząt.

Stefan Rogowicz, ówczesny dyrektor Plantacji Miejskich, widział jednak potrzebę utworzenia w Łodzi ogrodu botanicznego z prawdziwego zdarzenia, dlatego też koncepcję jego budowy ujął w projekcie Parku Ludowego na Zdrowiu. Opracowano go w latach trzydziestych ubiegłego wieku, jednak nigdy nie doczekał się realizacji.

Zalążkiem obecnego Ogrodu Botanicznego stał się Ogród Roślin Leczniczych o powierzchni 1,3 ha, który po II wojnie światowej wydzielono na terenie ówczesnych szkółek miejskich. Inicjatorem jego powstania był prof. Jan Muszyński, kierownik Zakładu Farmakognozji i Upraw Roślin Leczniczych Uniwersytetu Łódzkiego. Ogród ten otwarty został 19 września 1946 r. Już wówczas myślano o jego rozbudowie, dlatego też w 1947 r. Zarząd Miejski w porozumieniu z Uniwersytetem Łódzkim i Sekcją Terenów Zieleni Polskiego Związku Ogrodniczego ogłosił konkurs na zaprojektowanie Ogrodu Botanicznego w Łodzi. Spośród siedmiu prac konkursowych wybrano projekt o nazwie „Flora” autorstwa Władysława Niemirskiego i Alfonsa Zielonko. Pomimo ciekawych rozwiązań przestrzennych projekt ten nie został zrealizowany, a Ogród Botaniczny istniał tylko w skromnych rozmiarach Działu Roślin Leczniczych powiększonego do 6 ha.

Od momentu swego powstania Ogród administrowany był przez Wydział Plantacji i Ogrodów przy Zarządzie Miejskim, następnie przez Zarząd Zieleni Miejskiej i Łódzkie Przedsiębiorstwo Ogrodnicze. Nadzór naukowy nad Ogrodem pełnił Zakład Farmakognozji i Upraw Roślin Leczniczych Uniwersytetu Łódzkiego, a później Zakład Farmakognozji Akademii Medycznej, którego wieloletnim kierownikiem był prof. Jan Muszyński. Pod jego kierunkiem w Ogrodzie prowadzono m.in. badania nad aklimatyzacją roślin z różnych stron świata, takich jak: lulecznica żółtawa Scopolia lurida (Himalaje), aminek egipski Ammi visnaga (Europa Południowa) oraz grindelia zwarta Grindelia robusta i grindelia szorstka G. squarrosa (Ameryka Północna). W latach 1948-1972 wydawany był Index Seminum, czyli katalog nasion służący do bezdewizowej wymiany nasion z ogrodami botanicznymi i arboretami całego świata.

 

 Alpinarium - 1973 rok (fot. archiwum)

Budowę Ogrodu Botanicznego w takim kształcie, w jakim możemy go oglądać obecnie, rozpoczęto w 1967 r. według projektu inż. Henryka Tomaszewskiego z Biura Projektów Budownictwa Komunalnego w Łodzi. Pierwszą jego część o powierzchni 20 ha udostępniono zwiedzającym 19 lipca 1973 r. Prezentowała ona działy: flory polskiej, alpinarium, systematyki roślin zielnych i fragment działu zieleni parkowej. W kolejnych latach stopniowo zagospodarowywano dalsze części Ogrodu i udostępniano je zwiedzającym.

W chwili obecnej Ogród Botaniczny w Łodzi jest jednostką budżetową Urzędu Miasta Łodzi, bezpośrednio podlegającą Wydziałowi Ochrony Środowiska i Rolnictwa. Zajmuje on powierzchnię 67 ha pomiędzy ulicami Konstantynowską, Krzemieniecką i Retkińską, podzieloną na dziewięć działów tematycznych opisanych w zakładce "Działy Ogrodu" oraz około 2 ha w Parku Źródliska I. W Parku tym, przy al. Piłsudskiego 61, znajduje się bowiem Palmiarnia Ogrodu Botanicznego prezentująca kolekcje roślin egzotycznych oraz przylegający do niej Ogródek Dydaktyczny. Jest on pozostałością po Szkolnym Ogrodzie Botanicznym, który w 2005 r., po wielu latach użytkowania przez Uniwersytet Łódzki, wrócił pod zarząd Miasta i stał się integralną częścią współczesnego Ogrodu Botanicznego.

 

Ogród japoński - 1980 r. (fot. M. Zubrzycki)